Eén van de uitdagingen voor een Startup is het aantrekken en behouden van talent met beperkte financiële middelen. Geschikte oplossingsrichtingen in de sfeer van aandeel(certificaten) of aandelenopties verhogen de betrokkenheid, maar zijn fiscaal niet interessant of erg complex. Mede-eigenaarschap van werknemers is daardoor helaas nog niet altijd haalbaar.

 

Maar er zit beweging in....

 

Verschillende vormen van medewerkersparticipatie en beloningen

Hoewel onderstaande niet volledig is, kun je in hoofdlijnen een medewerker op de volgende manieren belonen.

 

• Salaris
• Bonus
• Aandelenoptie
• Stock Appreciation Right (SAR)
• Aandeelcertificaten via een STAK (zonder vergader en stemrechten)
• Aandelenbelang (met of zonder stemrechten)

 

Bij Startups is het voor medewerkers vooral interessant om te kunnen profiteren van de waardestijging van een onderneming, in ruil voor een lager salaris of bonus. Het liefst natuurlijk op een fiscaal gunstige manier. Een voordeel (uit waardestijging) moet daarom zo snel mogelijk de loonsfeer verlaten en niet langer belast worden in Box 1, maar in Box 3. Fiscale optimalisatie voegt echter wel complexiteit toe aan de oplossing. Soms is dit duidelijk vooraf, maar soms kun je achteraf ook nog voor verrassingen komen te staan.

Geen enkele blog over dit onderwerp doet recht aan de daadwerkelijke complexiteit, ook deze niet. Ik kan alleen maar op basis van eigen ervaringen en vele gesprekken met ondernemers en adviseurs de belangrijkste aandachtspunten meegeven. Ook een aantal ontwikkelingen op fiscaal gebied en ten aanzien van automatisering neem ik hierin mee.

 

Waar een wil is, is een weg. Maar bezint eer ge begint. En laat je vooral ontzettend goed adviseren, zowel juridisch als fiscaal.

 

TechLeap en #KickstartNL

TechLeap (voormalig StartupDelta) is een belangenorganisatie die zich inzet voor een goed Startup klimaat in Nederland, met prins Constantijn als belangrijk boegbeeld. Het doel van TechLeap is om van Nederland het beste Startupland in Europa te maken.

 

TechLeap pleit al jaren voor gunstigere en internationaal concurrerende fiscale regelgeving voor Startups en Scaleups, aangezien het huidige fiscale klimaat nog te wensen overlaat.

In het manifest #KickStartNL presenteert TechLeap 10+1 maatregelen om Nederland middels innovatie uit de coronacrisis te helpen. Startups zijn daarvoor ontzettend belangrijk. Vanuit de gedachte “Het nieuwe ondernemen is samen” wordt dan ook op #5 in het manifest de benodigde fiscale optimalisatie benoemd voor medewerkersparticipaties in Nederland.

 

Het fiscale regime voor aandelenopties lijkt nu ook daadwerkelijk te gaan verbeteren, al zijn het nog maar kleine stapjes vooruit.

 

Aandelenopties en fiscale wijzigingen

Op basis van de huidige regelgeving worden optierechten belast op het moment van het daadwerkelijk uitoefenen van de optie. Het waardeverschil (waarde aandeel -/- betaalde prijs door werknemer) wordt belast in Box 1. Ná uitoefening van de optie worden de aandelen belast in Box 3. Dit zorgt dus voor een hoge belasting over de waardestijging tot aan uitoefening én een directe cash out. Als de aandelen daarna niet meteen kunnen worden verkocht, kan dat een probleem zijn.

 

Het kabinet onderzoekt nu of het heffingsmoment over de aandelenoptierechten kan worden verlegd van het moment van uitoefenen van de opties naar het moment waarop de aandelen daadwerkelijk kunnen worden verkocht. Het liquiditeitsprobleem zou daarmee worden verholpen.

 

Eerder was aangekondigd dat het belastingregime voor aandelenopties voor startups gewijzigd zou worden met ingang van 1 januari 2021. De startup markt blijkt echter te divers om hier een algemene maatregel voor te maken. Ook worden er nog andere maatregelen onderzocht die beter kunnen aansluiten op de behoeftes binnen deze sector.

 

Iets om in de gaten te houden dus.

 

Stock Appreciation Rights (SAR)

Eigenlijk een bijzondere vorm van een bonus, relatief eenvoudig en flexibel. Met een SAR kun je een werknemer laten profiteren van de waardeontwikkeling in de onderneming zónder het houden van aandelen of certificaten. Een medewerker hoeft zich dus niet in te kopen, maar kan wel profiteren van een exit. Voor een werkgever is het gunstig dat een eventuele uitkering wordt uitgesteld naar een moment dat hier ook de liquide middelen voor zijn.

De daadwerkelijke uitkering op basis van de waardeontwikkeling wordt gezien als een beloningsbestanddeel en daarom volledig blast in Box 1. Fiscaal dus niet bijzonder gunstig voor de werknemer.

 

Stichting Administratiekantoor (STAK)

Een andere manier om werknemersparticipatie te bevorderen, is het oprichten van een STAK. Deze constructie zorgt ervoor dat de economische rechten en de stemrechten (en mogelijk ook vergaderrechten) van elkaar worden losgekoppeld.  

 

Medewerkers kunnen certificaten kopen of verkrijgen. De waarde van certificaten bij verkrijging wordt gezien als loon en als zodanig direct belast in Box1 (cash out). Na verkrijging worden de aandelen belast in Box 3. Een waardestijging wordt dus maar beperkt belast, en dat is gunstig. Als de exit echter te snel na de verkrijging van de certificaten plaatsvindt en te hoog is, kan de belastingdienst alsnog een deel van de waardestijging belasten in Box1. Een ruling vooraf is dus nodig om verrassingen te voorkomen. Een tijdrovend proces, ook voor de fiscus.

 

Vergis je niet in de complexiteit van een STAK, zowel fiscaal als juridisch. Voor het oprichten en inrichten van een STAK ben je aan advies- en notariskosten al snel €10K-€20K kwijt. Het uitvoeren van de STAK-administratie kost vervolgens ook nog eens veel tijd en kennis. Wie gaat dat doen?

 

Ook wordt de STAK internationaal niet altijd erkend en kan daardoor voor problemen zorgen. Of zoals een ondernemer me vertelde; ik heb de STAK opgericht met het idee dat er voor de werknemers een leuk voordeel was te behalen. Maar ik ben inmiddels zoveel geld kwijt aan advocaten, dat ik beter gewoon een bonus had kunnen uitkeren…..

 

In mijn gesprekken met diverse Startups blijkt een STAK voor sommigen wél te werken. Dan was er vaak sprake van een slapende STAK (geen handel of nieuwe toetreders). Of vervulde de STAK juist een actieve rol als vervanging van een ondernemingsraad. Intensieve, dure en lange trajecten blijken het altijd wel. Niet voor niets beginnen veel ondernemers er dus ook maar niet aan. Heel begrijpelijk, maar ook zonde.

 

Aandelen (met en zonder stemrecht)

Een werknemer kan ook rechtreeks participeren door kopen of verkrijging van aandelen, zonder tussenkomst STAK. De fiscale behandeling is in hoofdlijnen gelijk aan die van aandeelcertificaten. Een belangrijk nadeel is dat de werknemer inspraak krijgt in de onderneming. Tevens moet deze aandeelhouder ook meetekenen op de aandeelhoudersovereenkomst (als deze er is). Voor de levering van de aandelen (anders dan bij certificaten) moet altijd een notaris worden ingeschakeld. Deze optie is dus sowieso alleen geschikt voor enkele hele belangrijke werknemers van de onderneming.

 

Sinds het FlexBV recht in 2012 is het wel mogelijk om stemrechtloze aandelen uit te geven. Vergaderrechten kunnen hier echter niet van worden losgekoppeld. Door afzonderlijke type aandelen kwalificeren deze aandelen ook snel als aanmerkelijk belang (>5% binnen 1 type aandeel) en worden dan in Box 2 belast.

 

Uiteindelijk ook niet een ideale oplossing dus.

 

Kan het dan niet makkelijker?

Vooral in de uitvoering kan nog het nodige worden gestandaardiseerd en geautomatiseerd. Ten aanzien van standaardisatie kan worden gedacht aan standaard rulings met de belastingdienst specifiek voor startups. In de nabije toekomst verwacht ik vooral veel ontwikkelingen op het gebied van automatisering. De juridische en fiscale inrichting zal voorlopig denk ik nog wel een kwestie van maatwerk blijven.

 

Ten aanzien van verdere automatisering vielen me 2 initiatieven op (maar er zijn er vast meer, tips welkom):

• Het nieuwe platform Sharesquare biedt een SAR-plan volledig digitaal aan.
• The Share Council heeft als doel mede-eigenaarschap eenvoudig te realiseren, niet alleen van medewerkers. Ze bieden software aan als service, inclusief een standaard smart contract (blockchain). Seeing is believing, dus ik heb me aangemeld voor hun nieuwe concept. Als het goed is ben ik deze week gratis eigenaar geworden van een aandeel ter waarde van €5,- van hun onderneming. Eens kijken hoe dat werkt. Ik ben benieuwd...

 

Handige Links:

TechLeap ("Connecting Dutch Tech")

ShareSquare ("Virtual Equity plan, that helps you win the war for talent")

The Share Council ("Turn your Employees into owners")

Eyevestor ("Word mede-eigenaar in bedrijven die bouwen aan de toekomst")